Μήλος , Ζεφυρία (Χώρα) – Ναός του Σωτήρος Χριστού

Κυκλάδες, το συγκρότημα των νησιών που είναι γνωστά όχι μόνον για τις όμορφες παραλίες, τα καθαρά νερά του Μυρτώου που αγκαλιάζει τα νησιά, σε έναν τέλειο συνδυασμό χρωμάτων όπου πρωταγωνιστούν το λευκό και το γαλάζιο. Είναι γνωστές και για τον πολιτισμό που αναπτύχθηκε στο πέρασμα των αιώνων. Ο Κυκλαδικός Πολιτισμός (3η χιλιετία π.χ.) , που άφησε την υπογραφή του ανεξίτηλη στους αιώνες.

 

Ένα από τα όμορφα Κυκλαδονήσια είναι και η Μήλος, με ιστορία που χάνεται στα βάθη αιώνων, από τη νεολιθική εποχή (7.000 -2.800 π.χ.), μέχρι το πρόσφατο παρελθόν, το έπος του 1940-45, καθώς στο νησί άφησε τα σημάδια του μέχρι και σήμερα.

Με μνημεία που σώζονται μέχρι σήμερα, αδιάψευστοι μάρτυρες της πορείας της.  Πέρα όμως από τα γνωστά σε όλους μνημεία, όπως κατακόμβες, αρχαίο θέατρο, το ψηφιδωτό της Τραμηθιάς κ.λπ. υπάρχουν κι άλλα, όπως εκείνα που «φωτογραφίζουν» τη μεσαιωνική Μήλο.

Στον οικισμό ελάχιστα μεσαιωνικά μνημεία έμειναν, που θυμίζουν την αίγλη και την αρχιτεκτονική της εποχής. Τέσσερα, ή το πολύ πέντε, οικοδομήματα όλα κι όλα (τρεις ορθόδοξοι Ναοί και δύο καθολικοί), είναι εκείνα που δίνουν την ευκαιρία στον επισκέπτη να ταξιδέψει στο παρελθόν. Να  περιηγηθεί στα χρόνια που πέρασαν κι έγιναν παρελθόν, όταν ακόμη η Ζεφυρία άκμαζε και ήταν το θρησκευτικό, το εμπορικό και διοικητικό κέντρο της Μήλου. Και τα τέσσερα αυτά οικοδομήματα είναι ναοί. Με διαφορετικό μάλιστα αρχιτεκτονικό σχεδιασμό ο καθένας.

Όσον αφορά τους ορθόδοξους Ναούς, οι δύο εξ αυτών, σώζονται και λειτουργούν ακόμη και σήμερα. Ο τρίτος, ο μεγαλύτερος ίσως από τους υπόλοιπους δύο, εκείνος που παρουσιάζει το μεγάλο ενδιαφέρον με την ιστορία του και την αρχιτεκτονική του, που θα μπορούσε να γραφτεί πολυσέλιδο βιβλίο, συμπληρώνοντας όχι μόνο τη θρησκευτική ιστορία του νησιού, αλλά και να παρουσιάσει και την κοινωνική άνθιση την εποχή εκείνη, είναι πλέον ερειπωμένος, απαξιωμένος από τους τουριστικούς οδηγούς. Εγκαταλελειμμένος από τη σκέψη των αρμόδιων αρχών, αλλά και του ίδιου του Υπουργείου Πολιτισμού, παρόλο που είναι γνωστή η ύπαρξή του.

Ο λόγος για τον ερειπωμένο Ναό του Σωτήρος Χριστού, ο οποίος εγκαινιάστηκε στις 1 Αυγούστου 1620 (402 ετών σήμερα). Αξίζει να σημειώσομε εδώ, ότι ο συγκεκριμένος Ναός, ήταν αφιερωμένος σε τέσσερα Ιερά πρόσωπα κι όχι μόνο στον Σωτήρα Χριστό όπως επικρατεί η άποψη σήμερα. Τα Ιερά αυτά Ιερά Πρόσωπα είναι : ο Χριστός, η Παναγία, ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος και ο Όσιος Χριστόδουλος. Αυτό άλλωστε καταμαρτυρεί κι αποδεικνύει η ευρεθείσα επιγραφή, η οποία αναφέρει :

«ΧΡΙΣΤΩ ΣΩΤΗΡΙ ΚΑΙ ΤΗ ΑΥΤΟΥ

ΜΗΤΡΙ ΚΑΙ ΤΩ ΜΑΘΗΤΗ ΑΥΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΩ ΕΥΑΓΓΕ

ΛΙΣΤΗ CΥΝ ΤΩ ΟCΙΩ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΩ ΒΕΝΕΔΙΚΤΟΣ ΙΕΡΟ

ΜΟΝΑΧΟΣ ΤΟΝ ΝΑΟΝ ΤΟΥΤΟΝ ΑΝΕΘΕΤΟ ΕΝ ΕΤΕΙ ΑΧΚ΄ΑΥΓΟΥΣΤΩ Α΄»

Η αρχιτεκτονική του συγκεκριμένου Ναού-μνημείο, παρουσιάζει ενδιαφέρον, καθώς παρατηρούμε σημαντικές διαφορές από τη συνήθη αρχιτεκτονική των υπόλοιπων Ναών του νησιού.

Ξεκινώντας από το σχήμα του Ναού που είναι ο «σταυρός», με δεξιά και αριστερά τους χορούς, οι οποίοι πολύ πιθανόν να φιλοξενούσαν χορωδίες. Εξωτερικά, υπάρχει κατασκευή με σταυροθόλια, που δεν συναντάμε στους υπόλοιπους Ναούς του νησιού. Το καθολικό του μνημείου, ιδιαίτερα κομψό κι επιμελημένο καθώς είναι, παρουσιάζει μεγάλο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον.

Τα στοιχεία που υπάρχουν σήμερα, για την ιστορία του οικοδομήματος, θα μπορούσαν να συνδυαστούν και να αποτελέσουν ένα σοβαρό κομμάτι της εκκλησιαστικής ιστορίας του νησιού, αναδεικνύοντας παράλληλα και ολόκληρο τον οικισμό της Ζεφυρίας. Ας μην ξεχνάμε πως η Ζεφυρία κάποτε, ήταν το διοικητικό, εμπορικό και εκκλησιαστικό κέντρο του νησιού, με δύο επισκοπές. Μία Ορθόδοξη και μία καθολική.

Μέχρι σήμερα, δεν έχει γίνει κάποια σοβαρή κίνηση από τις τοπικές Αρχές, ώστε να ενταχθεί το συγκεκριμένο μνημείο σε κάποιο πρόγραμμα και να μπορέσει να αναστυλωθεί, αποτελώντας έναν προορισμό τουριστικό και όχι μόνον.

Μια μικρή ματιά στα γύρω νησιά, φτάνει για να γίνουν αντιληπτές οι προσπάθειες που γίνονται στο να αναδειχθούν άλλα μνημεία μικρότερης αρχιτεκτονικής και ιστορικής έκτασης (ας μου επιτραπεί η έκφραση), προσελκύοντας ολοένα και περισσότερους επισκέπτες.

Καταλήγοντας, θεωρώ κατά την προσωπική μου άποψη ότι πρέπει να γίνουν προσπάθειες από τις τοπικές Αρχές, να σωθεί (ότι μπορεί να σωθεί), ένα από τα αξιόλογα μνημεία που υπάρχουν και βρίσκονται κατά κάποιον τρόπο στο περιθώριο, προάγοντας και προβάλλοντας έτσι τον πολιτισμό, κάνοντας γνωστή και την ιστορική διαδρομή του νησιού σε μια εποχή που δεν  μας είναι τόσο γνωστή. Επιπλέον, θα προσελκύσει το ενδιαφέρον των επισκεπτών ο οικισμός της Ζεφυρίας, ο οποίος είναι πολλά περισσότερα από το πανηγύρι στη γιορτή της Μεγαλόχαρης, καταλαμβάνοντας έτσι τη θέση που δικαιωματικά του οφείλεται, στην προβολή των τουριστικών οδηγών, την ιστορική σημασία και τη διαδρομή του μέσα στο χρόνο.

Για το Milos Voice

Θεμιστοκλής Παναγιώτου

 

 

 

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ